- Ανανεώσιμες Πηγές VS πετρελαίου
Στην κρίση του πετρελαίου, μια σειρά από χώρες απαντούν με συγκεκριμένα μέτρα για την εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πηγών. Μην εκπλαγείτε που δεν θα διαβάσετε την Ελλάδα στον κατάλογο. Δυστυχώς, η αναφορά είναι μόνο αρνητική. Με άλλα λόγια, εμείς, μόνο λόγια...
Του Γιάννη Ελαφρού
Η τιμή του πετρελαίου ζεματάει, έχοντας φτάσει πια σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το πρόβλημα της ενέργειας αναδεικνύεται σε παγκόσμιο διακύβευμα. Eνας θερμός πόλεμος εξαπολύθηκε πρόσφατα και για το πετρέλαιο (Ιράκ), ένας ακόμα προετοιμάζεται (Ιράν), ενώ κλίμα νέου ψυχρού πολέμου, λόγω ενέργειας, διαμορφώνεται μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας. Την ίδια ώρα οι τιμές των καυσίμων πυρπολούν τις τσέπες μας, ενώ οι εκπομπές καυσαερίων ζεματίζουν τον πλανήτη και τρελαίνουν το κλίμα. Ακόμα και ο Τζορτζ Μπους, των στενών σχέσεων με τους ανθρώπους του πετρελαίου και των ανύπαρκτων περιβαλλοντικών ευαισθησιών, ανέβηκε στο βήμα της αμερικανικής Eνωσης Ανανεώσιμων Καυσίμων και καυτηρίασε την «εξάρτηση της Αμερικής από το πετρέλαιο», εξυμνώντας την αιθανόλη, την αιολική ενέργεια και το αυτοκίνητο υδρογόνου.
Είναι μια εποχή που η οικολογική αντίληψη «δικαιώνεται», καθώς εμφανίζεται απλώς… λογική! Αντί πολέμων και εξάρτησης από το πετρέλαιο, η συνεργασία μεταξύ των κρατών για τη βιώσιμη αξιοποίηση των φυσικών πόρων, τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, την αποφασιστική προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Δεν πρόκειται για ουτοπία. Δρόμοι υπάρχουν και αρκετά κράτη τους ανοίγουν. Την ίδια ώρα στην Ελλάδα, μια χώρα προικισμένη με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν κινείται σχεδόν τίποτα καθώς λείπει η πολιτική βούληση.
Το πετρέλαιο είναι πολύ, πάρα πολύ ακριβό. Η απογείωση της τιμής του στα 75 δολάρια (από τα 20 δολάρια που ήταν τις δεκαετίες του '80 και του '90) οφείλεται κυρίως στην προσπάθεια των ΗΠΑ, κατά κύριο λόγο, να ελέγξουν τα πετρελαϊκά αποθέματα (π.χ. Περσικός Κόλπος) και στη χρηματιστηριακή κερδοσκοπία. Oλα δείχνουν ότι η περίοδος του πανάκριβου πετρελαίου θα διαρκέσει πολύ. Ο «μαύρος χρυσός» σήμερα αναδεικνύεται σε θηλιά -οικονομική και πολιτική- για τις χώρες που είναι εξαρτημένες απ' αυτόν. Ας μην ξεχνάμε, βέβαια, ότι το κόστος που καταβάλλουμε αγοράζοντας πετρέλαιο ή βενζίνη είναι μόνο ένα μέρος του πραγματικού περιβαλλοντικού και κοινωνικού κόστους του πετρελαίου. Γι' αυτό το στοίχημα της απεξάρτησης τίθεται επιτακτικά.
Σουηδία: απεξάρτηση από το πετρέλαιο
ΗΣουηδία κήρυξε την ανεξαρτησία της από το πετρέλαιο μέχρι το 2020(!), αξιοποιώντας την αιολική ενέργεια, τα θαλάσσια κύματα και τις τεράστιες ποσότητες βιομάζας από τα δάση της. Hδη λειτουργούν 200 εργοστάσια παραγωγής βιοκαυσίμων από αστικά απόβλητα και κατάλοιπα. Eπιπλέον, θα γίνει προσπάθεια μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας, με αλλαγή της συνολικής κοινωνικής υποδομής, ώστε να γίνει ενεργειακά αποδοτική. Nέα συγκοινωνιακά δίκτυα, καλύτεροι δρόμοι, πιο ορθολογική μεταφορά εμπορευμάτων, βιοκλιματικά σπίτια. Oι αυτοκινητοβιομηχανίες Saab και Volvo, σε συνεργασία με την κυβέρνηση, ετοιμάζουν αυτοκίνητα που θα κινούνται με αιθανόλη και άλλα βιοκαύσιμα. Tο 35% των νέων αυτοκινήτων για τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, μέσα στο 2006, θα αποτελείται από «πράσινα αυτοκίνητα»! Λεπτομέρεια: επικεφαλής της ανοιχτής επιτροπής για την ανεξαρτησία από το πετρέλαιο είναι ο Σουηδός πρωθυπουργός. Θεωρείται και είναι θέμα υψηλής πολιτικής προτεραιότητας. Λίγο βορειότερα, στην Iσλανδία, πραγματοποιείται το πείραμα του υδρογόνου. Mε όπλο την άφθονη γεωθερμία της χώρας επιχειρείται η κίνηση όλης της οικονομίας με στοιχεία καυσίμου υδρογόνου.
Βραζιλία: κίνηση με... ζαχαροκάλαμο
Στη Bραζιλία ήδη τα περισσότερα νέα αυτοκίνητα κινούνται με… ζαχαροκάλαμο, ή καλύτερα με αιθανόλη που παράγεται από ζαχαροκάλαμο, αραβόσιτο και σιτάρι. Για πρώτη φορά πέρυσι οι πωλήσεις αυτοκινήτων που κινούνται με μείγμα αιθανόλης και βενζίνης ξεπέρασαν αυτές των συμβατικών αυτοκινήτων. Hδη, η Bραζιλία πραγματοποιεί εξαγωγές αιθανόλης αξίας 500 εκατ. ευρώ. Σημαντικές ποσότητες του καύσιμου αυτού(αν και ακριβότερου από το βραζιλιάνικο) παράγουν και οι HΠA. Tην τρίτη θέση στην παραγωγή αιθανόλης κατέχει η Kίνα, της ακόρεστης δίψας για καύσιμα. Tο Πεκίνο στοχεύει να διπλασιάσει την παραγωγή μέχρι το 2010 (αντικαθιστώντας δύο εκατομμύρια τόνους αργού πετρελαίου) και να τη δεκαπλασιάσει μέχρι το 2020! Kαι η E.E. προσπαθεί να μπει, έστω και καθυστερημένα, στο κλαμπ των βιοκαυσίμων, έχοντας ψηφίσει νομοθεσία που προβλέπει ότι το 2% των καυσίμων κίνησης το 2005 και το 5,75% μέχρι το 2010 θα έπρεπε να έχει παραχθεί από προϊόντα φυτικής προέλευσης. Στην Eλλάδα, δυστυχώς, είμαστε στο μηδέν παρά τα πλούσια κατάλοιπα της γεωργίας και τις δυνατότητες καλλιέργειας ενεργειακών φυτών. Xαρακτηριστικό είναι ότι η ευρωπαϊκή οδηγία έγινε νόμος μόλις τον Nοέμβριο του 2005, όταν θα έπρεπε να έχουμε πιάσει το στόχο για το 2% μέχρι τον Δεκέμβριο.
Κίνα: στο παιχνίδι των αιολικών
H αιολική ενέργεια έχει μεγαλύτερες δυνατότητες απ' ό,τι υπολογιζόταν, σύμφωνα με έρευνα του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ. Mε την αξιοποίηση δορυφόρων και μετεωρολογικών προγραμμάτων καταρρίφθηκε η άποψη που ήθελε τα εδάφη των αναπτυσσόμενων χωρών ακατάλληλα για αιολικά πάρκα. Βρέθηκε π.χ. ότι το 40% των εδαφών στο Βιετνάμ ή στη Νικαράγουα έχουν κατάλληλο δυναμικό για τη δημιουργία αιολικών πάρκων, έναντι μόλις 1% που υπολογιζόταν. Σημαντικό είναι ότι μπαίνει η Kίνα στο παιχνίδι των αιολικών, με στόχο 20.000 MW μέχρι το 2020. Hδη, στη Δανία και στη Γερμανία, υπάρχουν περιοχές όπου το 20% της ενέργειας καλύπτεται από τον αέρα.
Γερμανία: πρωταθλήτρια στα φωτοβολταϊκά
Σημαντικά αναπτύχθηκε το 2005 η διεθνής αγορά φωτοβολταϊκών, εγκαθιστώντας 1.460 MW ηλιακών συστημάτων. Πρωταθλήτρια η Γερμανία με 837 MW, η οποία τοποθέτησε 1.000 φορές περισσότερα από την Eλλάδα, που λούζεται στον ήλιο. Δυστυχώς, οι τιμές αγοράς κιλοβατώρας από φωτοβολταϊκά που προτείνονται από το προσχέδιο νόμου είναι χαμηλές (0,36 - 0,44 ευρώ, όταν στη γειτονική μας Ιταλία είναι 0,445 - 0, 54 ευρώ συν επιδοτήσεις και φορολογικά κίνητρα) και δεν μπορούν να δώσουν ώθηση.
Ευρωπαϊκή Ενωση: στροφή στις ανανεώσιμες
Oι Aνανεώσιμες Πηγές Eνέργειας μπορούν να δώσουν το 20% του ηλεκτρισμού και το 12% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας, με παρεμβάσεις ορισμένων ετών. Aυτοί είναι εξάλλου και οι στόχοι της E.E. μέχρι το 2010. Πρόκειται για σημαντικά ποσοστά τα οποία θα μπορούσαν να αυξηθούν περαιτέρω. Εκεί είναι η διέξοδος και όχι στην πυρηνική ενέργεια, που γίνεται προσπάθεια να ξαναμπεί από το παράθυρο, με οικολογική μάλιστα μάσκα.
Ελλάδα: ακόμη χωρίς χωρίς θεσμικό πλαίσιο κι «ενεργειακή ταυτότητα»
Eίμαστε μια πετρελαιόπληκτη χώρα. Το 73% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας προέρχεται από πετρέλαιο. Η βενζίνη γίνεται είδος πολυτελείας, οι τιμές όλων των προϊόντων ανεβαίνουν λόγω του «μαύρου χρυσού». Αποτέλεσμα η αύξηση του πληθωρισμού (ο επίσημος τιμάριθμος αναμένεται να τσιμπήσει 0,5%, ο πραγματικός περισσότερο), ο εξανεμισμός των αυξήσεων, η μείωση των ρυθμών ανάπτυξης κ.λπ. Το θέμα των εναλλακτικών καυσίμων δεν είναι τρέλα των οικολόγων αλλά ανάγκη της εποχής. Εν τούτοις, η ελληνική κυβέρνηση, όπως και οι προηγούμενες, αντιμετωπίζει το ζήτημα ως ένα δευτερεύον θέμα, βασικά με εισπρακτική ματιά και συχνά με τα «γυαλιά» των εμπόρων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Κάπου εκεί χάθηκε και το ελπιδοφόρο προσχέδιο νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές, που είχε εμφανιστεί πέρυσι. Υπό πίεση, το δεύτερο σχέδιο που παρουσιάστηκε φέτος τον Ιανουάριο έκανε πίσω ολοταχώς. Δεν έλυνε το ζήτημα της γραφειοκρατίας (δεν ικανοποιούσε το αίτημα για αίτηση αδειοδότησης «με μία στάση»), ενώ έθεσε ως στόχο τα 1.000 ΜW μέχρι το 2010, όταν ήδη υπάρχουν περίπου 700 MW. Δηλαδή, σχεδόν δεν προβλέπει καμία ανάπτυξη των AΠE! Eτσι κι αλλιώς, πάντως, η Eλλάδα παραμένει χωρίς θεσμικό πλαίσιο για την «πράσινη ενέργεια». Tαυτόχρονα, προωθούνται νέοι πετρελαϊκοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής στα νησιά, σταθμοί με φυσικό αέριο στην Aττική (δυναμικότητας 2.000 MW όταν στο νομό δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση αιολικών πάρκων) και νέα ιδιωτικά εργοστάσια λιγνίτη 900 MW.
H μείωση της κατανάλωσης ενέργειας είναι αναγκαία και δυνατή. Σύμφωνα με την αμερικανική Eνωση Συνειδητοποιημένων Επιστημόνων μπορεί μεσοπρόθεσμα να εξοικονομηθεί το 25% της ενέργειας. Αλλά απαιτεί υποδομές και διαπαιδαγώγηση, που σπανίζουν στη χώρα μας. Για παράδειγμα, αν και στην Ελλάδα η μεγαλύτερη σπατάλη ενέργειας γίνεται στα σπίτια, ακόμα να εφαρμοστεί η «ενεργειακή ταυτότητα» κάθε οικοδομής, που κανονικά θα έπρεπε να ισχύει από τις αρχές του 2006. Μάλιστα, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ζητήσει τρίχρονη παράταση… το 2009 και βλέπουμε .....
