Στο θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων αντανακλώνται τόσο τα ...διαρθρωτικά προβλήματα και οι παθογένειες που οδήγησαν την χώρα στην χρεοκοπία όσο όμως και οι δυνατότητες για μια οικολογικά, κοινωνικά και οικονομικά αποτελεσματικά λύση στην κρίση.
Όλοι βλέπουν το πρόβλημα, λίγοι κάνουν κάτι: Οι προειδοποιήσεις για λανθασμένη πορεία στη διαχείριση των απορριμμάτων υπήρχαν, όπως και οι πιέσεις της ΕΕ για περιβαλλοντικά υπεύθυνη διαχείριση των απορριμμάτων. Η κεντρική εξουσία και η τοπική αυτοδιοίκηση, στο μεγαλύτερο ποσοστό της, αδιαφορούσαν όμως επί πολλά χρόνια για το τι γίνονταν τα απορρίμματα, πόσο μας κόστιζαν, τι επιπτώσεις είχε η ανεπαρκής διαχείρισή τους. Όλοι έβλεπαν το πρόβλημα, λίγοι δραστηριοποιήθηκαν για να αλλάξει η κατάσταση. Η χώρα καταδικάστηκε από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και πλήρωσε πρόστιμο 4,5 εκατομμυρίων ευρώ (σκουπιδότοπος Κουρουπητού), καταδικάστηκε για πολλές άλλες περιπτώσεις, απειλούνται νέα πρόστιμα ενώ συνεχίζονται οι διαβεβαιώσεις ότι όλοι οι ΧΑΔΑ κλείνουν “σύντομα”. Κάτι γίνεται, μερικοί πράγματι κλείνουν αλλά ελάχιστοι εξυγιαίνονται. Κάποιοι όμως χώροι που κλείνουν, ανοίγουν σε μια άλλη τοποθεσία. Πρόσφατο: ένας νησιωτικός δήμος ενοικίασε χωράφι όπου σπέρνει ...σκουπίδια, ώστε να κλείσει ο γνωστός ΧΑΔΑ!
Συνενοχή και συγκάλυψη των προβλημάτων: Πόσες και πόσες πυρκαγιές δεν έχουν ξεκινήσει από σκουπιδότοπους! Πόσα ρέματα και δάση δεν έχουν μετατραπεί σε χωματερές! 100.000 τόνοι απορριμμάτων από τη χωματερή ενός νησιού κατέληξαν πρόσφατα, μετά από βροχόπτωση, στη θάλασσα, ενώ τα σκουπίδια που παράγονται καθημερινά συνεχίζουν να καταλήγουν στη θάλασσα, με τον ένα ή άλλο τρόπο! Η πολιτική εξουσία, συνένοχη, διαπλεκόμενη καλύπτει τέτοια προβλήματα κάτω από το χαλί, αντί να βοηθάει στη λύση τους. Η δικαιοσύνη σιωπά. Δυο μόνο καταδίκες αντιδημάρχων (Καρπενήσι, Κόρινθος) αποτελούν την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα της συγκάλυψης ενός επαναλαμβανόμενου περιβαλλοντικού και όχι μόνο εγκλήματος.
Διαπλοκή και διαφθορά: Πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ διατίθενται ετησίως στη συλλογή και μεταφορά των απορριμμάτων, όχι πάντα με διαφανή κι αποτελεσματικό τρόπο. Γύρω από τη διαχείριση των απορριμμάτων διαμορφώθηκαν καταστάσεις που είχαν ως αποτέλεσμα σπατάλη χρημάτων και γιγάντωση μηχανισμών διαπλοκής.
Αντί για αποτελεσματική αξιοποίηση πόρων, πετάμε λεφτά: Ακόμα και αν δεν πρόκειται για διαπλοκή, στη διαχείριση των σκουπιδιών σπαταλιούνται ετησίως πολλές δεκάδες αν όχι εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ λόγω αδυναμίας οργάνωσης της διοίκησης αλλά και αδιαφορίας των πολιτών για το που πάνε τα χρήματα που πληρώνουν μέσω των τελών καθαριότητας. Πολλοί περιφερειακοί δήμοι συνεχίζουν να σπαταλάνε τεράστια ποσά για μεταφορά των απορριμμάτων σε ...ρεματιές ή δάση ή για δεματοποίηση τους χωρίς να ξέρουν τι θα τα κάνουν μετά. Δήμος στη Β. Πελοπόννησο διαθέτει 2,5 εκατομμύρια ευρώ σε εργολάβους για τη μεταφορά των σκουπιδιών του κάπου ...αλλού, χωρίς να ενδιαφέρεται που καταλήγουν αυτά. Νησιωτικός δήμος διέθεσε 400-500.000 ευρώ σε ένα τρίμηνο για “ενδιάμεση λύση” και ετοιμάζεται να επιβαρύνει τους δημότες, στην ίδια λογική, με τουλάχιστον ένα 1.000.000 ευρώ επιπλέον (διπλασιασμός τελών καθαριότητας), ενώ καταγγέλλει την κεντρική κυβέρνηση για τα χαράτσια.
Η αδυναμία οργάνωσης έχει υψηλό κόστος. Οι υποδομές για ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων ενός μικρού νησιού δεν θα κόστιζαν πάνω από 500.000 ευρώ (για ανακύκλωση και κομποστοποίηση του 80-90% των απορριμμάτων). Παρ’ όλα αυτά ακόμα σχεδιάζονται μεγάλοι ΧΥΤΑ που κοστίζουν κατ' ελάχιστο 3-3,5 εκατομμύρια ευρώ.
Όλο το σύστημα ιεράρχησης προτεραιοτήτων, μελέτης-σχεδιασμού και υλοποίησης των έργων πάσχει μια και δεν βασίζεται σε ορθολογικές επιλογές, δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες για οικολογικά και οικονομικά αποτελεσματικές λύσεις. Τεράστια ποσά δαπανώνται σε μελέτες επί μελετών που συχνά - υπάρχουν προφανώς και οι εξαιρέσεις - είναι αντιγραφή μελετών από άλλες περιοχές ή οδηγούν σε υπερβολικά δαπανηρά έργα. Έργα εκατομμυρίων κατασκευάζονται και σε ελάχιστο χρόνο απαξιώνονται